Sarılık Belirtileri Nelerdir? Ne Zaman Tehlikelidir?
Sarılık; göz aklarında ve ciltte sararma ile ortaya çıkan önemli bir belirtidir. Basit bir enfeksiyondan safra yolu tıkanıklığına kadar birçok ciddi hastalığın habercisi olabilir.
Sarılık Nedir?
Sarılık, kandaki bilirubin seviyesinin yükselmesi sonucu ciltte ve göz aklarında sarı renk değişikliği oluşmasıdır.
Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin yıkımı sonrası ortaya çıkar ve normalde karaciğer tarafından işlenerek safra yoluyla atılır.
Eğer:
-
Karaciğer düzgün çalışmazsa
-
Safra yollarında tıkanıklık varsa
-
Safra taşı kanalı kapatırsa
bilirubin kanda birikir ve sarılık gelişir.
Sarılık Belirtileri Nelerdir?
Sarılık tek başına sadece göz sararması değildir. Çoğu hastada şu belirtiler görülür:
-
Göz aklarında sararma
-
Ciltte sarı renk değişimi
-
İdrarın koyu çay renginde olması
-
Dışkının açık renkli (kil rengi) olması
-
Şiddetli kaşıntı
-
Karın sağ üst bölgesinde ağrı
-
Halsizlik ve iştahsızlık
-
Bulantı
Özellikle koyu idrar + açık renk dışkı birlikteyse safra yolu tıkanıklığı düşünülmelidir.
Sarılık Neden Olur?
Sarılık üç ana grupta incelenir:
Karaciğer Kaynaklı Nedenler
-
Hepatit
-
Karaciğer yağlanması
-
Siroz
-
İlaçlara bağlı hasar
Safra Yolu Tıkanıklığı
Bu grup genel cerrahiyi ilgilendirir.
-
Safra kesesi taşı ana kanala düşerse
-
Safra yolu darlıkları
-
Pankreas başı tümörleri
-
Safra yolu tümörleri
Bu durumda sarılık genellikle ilerleyicidir.
Kan Hastalıkları
-
Hemolitik anemiler
Sarılık Ne Zaman Tehlikelidir?
Aşağıdaki durumlarda sarılık acil değerlendirme gerektirir:
-
2–3 gün içinde hızla artıyorsa
-
Şiddetli karın ağrısı eşlik ediyorsa
-
Ateş varsa
-
Bilinç bulanıklığı gelişirse
-
Koyu idrar ve açık renk dışkı varsa
Özellikle sağ üst karın ağrısı ile birlikte gelişen sarılık, safra taşı kaynaklı safra yolu tıkanıklığını düşündürür. Bu durum tedavi edilmezse enfeksiyona ve hayati riske yol açabilir.
Safra Taşına Bağlı Sarılık
Safra kesesindeki taş bazen ana safra kanalına düşebilir. Bu durumda:
-
Sarılık
-
Şiddetli ağrı
-
Ateş
birlikte görülebilir. Bu tabloya kolanjit denir ve acil müdahale gerekir.
Bu hastalarda genellikle:
-
ERCP ile kanalın açılması
-
Sonrasında kapalı safra kesesi ameliyatı
planlanır.
Sarılık Tanısı Nasıl Konur?
Tanı için:
-
Kan testleri (bilirubin, karaciğer enzimleri)
-
Ultrasonografi
-
MRCP
-
Gerekirse ERCP
kullanılır.
Doğru tanı, tedavinin yönünü belirler.
Sarılık Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi altta yatan nedene göre değişir:
-
Hepatit → medikal tedavi
-
Safra taşı → ERCP + cerrahi
-
Tümör → cerrahi veya onkolojik tedavi
Safra yolu tıkanıklığı olan hastalarda gecikme ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Adana’da Sarılık Tedavisi
Adana’da sarılık şikâyeti olan hastalarda öncelikle detaylı değerlendirme yapılmalıdır.
Safra taşı veya safra yolu tıkanıklığı saptanması durumunda cerrahi planlama yapılır.
Doç. Dr. Kuntay Kaplan, Adana Ortadoğu Hastanesi’nde safra kesesi ve safra yolu hastalıklarının tanı ve tedavisini gerçekleştirmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Sarılık kendiliğinden geçer mi?
Eğer hafif viral enfeksiyona bağlıysa geçebilir. Ancak safra yolu tıkanıklığında kendiliğinden düzelmez.
Sarılık kanser belirtisi midir?
Her sarılık kanser değildir. Ancak özellikle ağrısız ve ilerleyici sarılıkta ileri tetkik gerekir.
Sarılık tehlikeli midir?
Sebebine bağlıdır. Safra yolu enfeksiyonu gelişirse hayati risk oluşturabilir.
Sarılıkta hangi doktora gidilir?
Öncelikle genel cerrahi veya gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir.
